Szkoła Podstawowa nr 9
z Oddziałami Integracyjnymi

im. Jana Długosza
w Pabianicach

ul. Partyzancka 56A

95-200 Pabianice
tel/fax:  42 215 28 46
E-mail: sekretariat@sp9pabianice.pl

shadow

Zaspakajanie potrzeb bezpieczeństwa dziecka niepełnosprawnego

„… mów dziecku, że jest dobre, że może, że potrafi …”
J. Korczak

Inny – nie znaczy gorszy, każde dziecko może i potrafi, ma też prawo do wzrastania w naturalnym środowisku swoich rówieśników – oto główna idea integracji. Nauczanie integracyjne stwarza sprzyjające warunki do rozwijania potencjału w różnych obszarach aktywności dziecięcej.  Realizowane cele i zadania integracji, każdemu dziecku, tak zdrowemu, jak i niepełnosprawnemu, dają poczucie bezpieczeństwa i pełnej bezwarunkowej akceptacji przez otoczenie.

Kształcenie dzieci na pierwszym etapie edukacji jest stopniowym, łagodnym przejściem od wychowania przedszkolnego do edukacji szkolnej.  Z racji tego, że doznania szkolne z okresu wczesnoszkolnego wywierają decydujący wpływ na dalsze osiągnięcia życiowe, nauczyciel spełnia tu niebywale trudną i bardzo ważną rolę, a mianowicie zastępuje dziecku najbliższych, stanowiąc jednocześnie wsparcie, osobę zaufaną oraz będącą wzorem do naśladowania. Nauczyciel w nauczaniu integracyjnym umiejętnie wykorzystuje możliwości rozwojowe każdego ucznia, uwzględniając jego stan fizyczny, rozwój uczuć, życia emocjonalnego i wrażliwości. Jest to równie ważne, jak suma wiadomości zdobytych na lekcjach, dlatego połączenie nauczania i wychowania wpływa stymulująco na wszechstronny rozwój dziecka. Za pomocą różnorodnych metod poznaje osobowość dziecka, jego możliwości, oraz trudności funkcjonowania, stopień zmotywowania do pracy oraz stosunek do szkoły, by mógł skutecznie zachęcać ucznia do pracy i pokonywania napotykanych trudności. Natomiast integrując treści nauczania w pewien usystematyzowany przez siebie sposób, porządkuje rzeczywistość małego człowieka, co w efekcie kończy się powstaniem w umyśle dziecka wizji logicznego świata, przejrzystego i w związku z tym bezpiecznego. Przednią rolę pełnią tu nauczyciele wspierający i wychowawcy, którzy nawiązując z uczniem serdeczny, indywidualny kontakt, oparty na przyjaźni, zrozumieniu i życzliwości, mogą w bardzo szybkim czasie zdobyć jego zaufanie i stać się pomostem między domem rodzinnym a szkołą, w budowaniu poczucia dziecięcego bezpieczeństwa w nowym, nieznanym dla niego środowisku. W okresie wczesnoszkolnym, nauczyciel bardzo szybko staje się dla dziecka niekwestionowanym autorytetem. To w nim uczeń szuka wzorców, ideałów, oparcia, akceptacji i uznania.

Tak w nauczaniu wczesnoszkolnym jak i przedmiotowym istotną rolę ma współpraca nauczyciela przedmiotu z nauczycielem wspierającym. Nauczyciele pracujący w „ tandemie” wspólnie podejmują kroki wychowawcze i opiekuńcze, organizują sytuacje dydaktyczne, dbają o relacje i atmosferę panującą w zespole , analizują uzyskiwane efekty, wspólnie rozwiązują problemy zarówno w odniesieniu do uczniów pełnosprawnych jak i tych o specjalnych potrzebach.

Zastanawiając się nad zaspakajaniem dziecięcych potrzeb, a zwłaszcza poczucia bezpieczeństwa ucznia niepełnosprawnego w szkole, należy spojrzeć na wymiar tej roli w aspekcie domu rodzinnego dziecka. Rodzice są najważniejszymi osobami w życiu dziecka, to oni są odpowiedzialni za jego rozwój i wychowanie. Rodzina bowiem dostarcza dziecku pierwszych lekcji życia. Przygotowuje je do życia w szerszym środowisku. Spełnia zatem najważniejszą rolę w zaspakajaniu potrzeb bezpieczeństwa dzieci.

Poczucie bezpieczeństwa realizuje się w różnych aspektach, m.in. poprzez zdobywanie przez dzieci niezależności. Niezależność osiągają one dzięki zdobytym umiejętnościom w zakresie samoobsługi. Rodzina jest tym właściwym miejscem, gdzie te umiejętności dziecko stopniowo powinno nabyć i wyzbyć się lęków przed nowymi sytuacjami i opanowaniem nawyków, które są podstawą do dobrego przystosowania się do życia rodzinnego, szkolnego i w końcowym efekcie do życia w szerszym społeczeństwie. Jest to poczucie bezpieczeństwa oparte o element wiary we własne siły. Aby się mogła ona zrodzić, musi dziecko wzrastać w środowisku, w którym czuje się dobrze i pewnie.

Jeśli dziecko czuje się bezpiecznie w swoim rodzinnym domu, to zdecydowanie łatwiej aklimatyzuje się w szkole i szybciej zaspakaja tę potrzebę w nowym środowisku. Natomiast brak poczucia bezpieczeństwa w rodzinie, przekłada się na zaburzenia w zachowaniu dziecka w szkole, jego aktywność poznawczą, emocje, kontakty z nauczycielami i rówieśnikami. Zatem ścisła współpraca szkoły z rodzicami, podjęcie wspólnej pracy nad rozwojem i wychowaniem każdego ucznia, jest niezbędna do ujednolicenia oddziaływań wychowawczych, stworzenia spójnego środowiska wychowawczego zaspokajającego potrzebę bezpieczeństwa dziecka, także poza rodziną na gruncie szkoły.

Szkoła nasza od wielu lat troszczy się o zapewnienie klimatu bezpieczeństwa swoim podopiecznym z udziałem dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych poprzez: zapewnienie dzieciom i rodzicom odpowiedniej informacji na temat integracji, włączenie rodziców w życie szkoły, partnerstwo we współpracy z rodziną w zakresie rozpoznawania indywidualnych potrzeb dzieci, udział w planowaniu pracy wychowawczej, liczne konsultacje, udział w imprezach integracyjnych, spotkaniach z rodzicami.

O pomyślności dziecka niepełnosprawnego, w omawianej kwestii, decyduje wiele różnych czynników. Równie ważnym elementem jest przygotowanie uczniów pełnosprawnych i ich rodzin do koegzystencji w jednej klasie z dzieckiem niepełnosprawnym. Uzasadniony strach wzbudza zawsze to, co nowe i nieznane. Zatem przybliżenie tematu niepełnosprawności w środowisku szkolnym, przyczynia się do zniwelowania dystansu, usunięcia lęków przed kontaktami z dziećmi „sprawnymi inaczej”.

Integracyjny charakter naszej szkoły uwzględnia takie działania, które w efekcie prowadzą do pełnej integracji całego środowiska szkolnego. Polegają one na:
– integracji dzieci w naturalnym środowisku poprzez organizowanie wspólnych spotkań, wycieczek, imprez i uroczystości ogólnoszkolnych,
– zapewnieniu każdemu dziecku poczucia bezpieczeństwa, akceptacji,
– życzliwości, przynależności do grupy poprzez wykorzystanie w pracy nowoczesnych metod, form i środków,
– stworzeniu klimatu wzajemnego szacunku, zaufania we wspólnych kontaktach,
– wzmacnianiu wiary we własne zdolności i możliwości, poprzez rozbudzanie naturalnej aktywności dzieci oraz wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

W kwestii poczucia bezpieczeństwa dzieci niepełnosprawnych uczących się w naszej szkole masowej, również bardzo istotne jest odpowiednio przygotowane otoczenie fizyczne szkoły, specjalne wyposażenie klas w sprzęty, aparaturę techniczną, odpowiednie meble, zorganizowanie miejsc do pracy indywidualnej, do relaksu, przygotowane podjazdy, barierki, winda, podjazd do szkoły.
Czynniki materialne, bazowe środowiska szkolnego, ułatwiające w sposób praktyczny funkcjonowanie dziecka niepełnosprawnego, mają istotne znaczenie w kwestii bezpieczeństwa. Jednak czynnik ludzki będzie zawsze najważniejszym determinantem warunkującym poczucie bezpieczeństwa dziecka niepełnosprawnego jako ucznia, bowiem nawet najlepsze warunki lokalowe, nie zastąpią życzliwej obecności drugiego człowieka i wzrastania w poczuciu przynależności do grupy rówieśników.

Powrót